INTRODUCTION TO THE ANTHROPOLOGY OF PHOTOGRAPHY IN SERBIA
DOI:
https://doi.org/10.2298/GEI2101151NKeywords:
anthropology of photography, ethnology and anthropology of photography in Serbia, visual turn, visual culture, visual anthropologyAbstract
Despite significant strides from the beginning of the 20th century, there was no systematic or institutionalized reflection on photography in Serbian ethnology and anthropology until the 1980s. Until then, photography was mainly used as an additional technical tool for field recording, documenting, and presenting field materials in museums or scientific institutions. However, since the end of the 20th, and especially at the beginning of the 21st century, an increasing number of social scientists have included photography in their works, either through historical and theoretical reflection or through practical use in specific research. This step can be related to the institutionalization of the sub discipline of visual anthropology in Serbia. The paper presents the assumption that both flows are part of a broader process called the visual turn, and the associated flourishing of systematic thinking about visual culture. In this paper, we aim to reconstruct the main features of the visual turn in the local academic community and point out some of its consequences. In addition, our goal is to present the most important achievements related to the mentioned turn, and consider their impact on recent examples of thinking about photography, i.e. its use in ethnological and anthropological research in Serbia. This paper emphasizes the examples that are important in the theoretical, methodological, or applied-scientific framework.
Downloads
References
Banić Grubišić, Ana. 2012. „O slučaju ʻobrnute’ upotrebe ʻfotografskog izmamljivanja’: razmišljanja o značaju i ulozi vizuelne građe u terenskom istraživanju“. Etnološko-antropološke sveske 19 (8): 47–63.
Banks, Marcus. 2001. Visual Methods in Social Research. London – Thousand Oaks – New Delhi: Sage Publications.
Banks, Marcus. 2007. Using Visual Data in Qualitative Research. Los Angeles – London – New Delhi – Singapore: Sage Publications.
Barišić, Ranko. 2013. „Tri fotografije Vase Danilovića“. Glasnik Muzeja Banata 15: 188–195.
Benjamin, Valter. 1974 [1936]. „Umetničko delo u veku svoje tehničke reprodukcije“. U Eseji, 114–150. Beograd: Nolit.
Binney, Judith & Gillian Chaplin. 2003. “Taking the Photographs Home. The Recovery of a Māori History”. In Museum & Source Communities: A Routledge Reader, eds. Laura Peers & Alison K. Brown, 100–110. London – New York: Routledge.
Brujić, Marija. 2017. „Kratak uvod u istoriju antropologije fotografije“. Etnoantropološki problemi 12 (1): 129–147.
Collier, John Jr. 1967. Visual Anthropology: Photography as a Research Method. New York – Chicago – San Francisco – Atlanta – Dallas – Montreal – Toronto – London: Holt, Rinehart and Winston, Inc.
Čoko, Igor. 2016. Iza rešetaka. Život osuđenika iz Okružnog zatvora u Beogradu. Beograd: Okružni zatvor u Beogradu.
Čoko, Igor. 2017. Subverzivna estetika ulice: prizori raskošne stvarnosti. Beograd: Grain photo books.
Debeljković, Branibor. 1977. Stara srpska fotografija. Beograd: Muzej primenjene umetnosti.
Dikovitskaya, Margaret. 2005. Visual Culture: The Study of the Visual after the Cultural Turn. Cambridge, Mass.: The MIT Press.
Erdei, Ildiko. „Hor“. 2015. U Plameni pozdravi. Reprezentativni portret detinjstva u socijalističkoj Jugoslaviji, ur. Ana Adamović, 181–185. Beograd: Kiosk.
Gavrilović, Ljiljana. 2004. „Vizuelni izvori u etnološkim/antropološkim istraživanjima“. U Balkanski kostimi Nikole Arsenovića, prir. Ljiljana Gavrilović, 5–35. Beograd: Etnografski institut SANU.
Gavrilović, Ljiljana. 2006. Jugoslovenski etnograf Nikola Arsenović. Beograd: Etnografski institut SANU.
Gavrilović, Ljiljana. 2014. „San o lepoti i spasavanje prošlosti: fotografije Petra Aranđelovića“. Glasnik Etnografskog muzeja 78: 9–20.
Gavrilović, Ljiljana. 2019. „Olga Benson: priča o zaturenom blagu“. U Snovi o prošlosti i tradiciji: Olga Benson, ur. Ljiljana Gavrilović, 71–121. Beograd: Etnografski institut SANU.
Gorunović, Gordana. 2013. „Sećanje na profesorku Srebricu Knežević (1930–2012)“. Antropologija 13 (1): 157–171.
Grimshaw, Anna. 2001. The Ethnographerʼs Eye: Ways of Seeing in Modern Anthropology. Cambridge: Cambridge University Press.
Harper, Douglas. 2002. “Talking about Pictures: a Case for Photo Elicitation”. Visual Studies 17 (1): 13–26.
Hirsch, Robert. 2017. Seizing the Light. A Social & Aesthetic History of Photography. Third Edition. New York – London: Routledge.
Jay, Martin. 2002. “Cultural relativism and the visual turn”. Journal of visual culture 1 (3): 267–278.
Jovanović, Deana. 2013. Bor forward >> zamišljanje budućnosti. Bor: Narodna biblioteka Bor.
Kaser, Karl. 2013. “Visual Studies: Their Potential for the Comparative Study of the Late Ottoman Empire”. In Ottoman Legacies in the Contemporary Mediterranean. The Balkans and the Middle East Compared, eds. Ginio Eyal & Karl Kaser, 41–58. Jerusalem: The European Forum at the Hebrew University.
Knežević, Srebrica. 1982. „Zvučno i filmsko registrovanje u etnološkim istraživanjima“. Etnološke sveske 4: 109–125.
Kovačević, Ivan. 2005. „Iz etnologije u antropologiju (Srpska etnologija u poslednje tri decenije 1975–2005)“. U Etnologija i antropologija. Stanje i perspektive, ur. Dragana Radojičić, 11–18. Beograd: Etnografski institute SANU.
Krstić, Marija. 2012. “All Roads Lead to Guča: Modes of Representing Serbia and Serbs during the Guča Trumpet Festival”. Etnoantropološki problemi 7 (2): 447–470.
Malić, Goran. 2001. Slike u srebru: Predistorija i tehničko-tehnološka evolucija fotografije u XIX i prvoj polovini XX veka. Beograd: Fotogram.
Malić, Goran. 2009. Letopis srpske fotografije 1839–2008. Beograd: Fotogram.
Mead, Margaret. 2003 [1975]. “Visual Anthropology in a Discipline of Words”. In Principles of Visual Anthropology, ed. Paul Hockings, 3–10. Berlin – New York: Mouton de Gruyter (third edition).
Mihajlović, Mila. 2015. „Fotografija: dokument, izvor i svedok istorije“. Arhiv, časopis Arhiva Jugoslavije 1–2: 37–44.
Mirzoeff, Nicholas. 1999. An Introduction to Visual Culture. London: Routledge.
Mitrović, Katarina M. 2018. „Srebrica Knežević: okvir naučnog i nastavnog bavljenja etnologijom i antropologijom“. Glasnik Etnografskog instituta SANU 66 (1): 73–88.
Naumović, Slobodan & Vladimir Radivojević. 2015. Borski almanah. Ulična fotografija kao zajednička antropologija, ur. Slobodan Naumović & Dragan Stojmenović. Bor: Narodna biblioteka Bor.
Naumović, Slobodan. 1988a. „Pitanje vizuelne građe u etnologiji“. Etnološke sveske 9: 113–123.
Naumović, Slobodan. 1988b. „Primena vizuelnih materijala i video tehnologije u Etnologiji Jugoslavije-socijalnoj kulturi“. Diplomski rad, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu.
Naumović, Slobodan. 1999. “Identity Creator in Identity Crisis: Reflections on the Politics of Serbian Ethnology”. Anthropological Journal on European Cultures 8 (2): 39–128.
Naumović, Slobodan. 2013. „Resurs od ključnog značaja: industrijsko nasleđe Bora viđeno iz perspektive industrijske arheologije, etnologije rudarstva, političke antropologije i vizuelne antropologije“. U Dobro je za mišljenje, ali je komplikovano za jelo. Nedovoljno jasni pojmovi i pojave našeg zavičaja tumačeni iz ugla etnologije i antropologije, ur. Dragan Stojmenović, 75–110. Bor: Narodna biblioteka Bor.
Naumović, Slobodan. 2020. „Ljubav u doba kolere: etnografski film i vizuelna antropologija“. Godišnjak za društvenu istoriju XXVII (1): 33–61.
Netaj, Zorica. 2003. „Počeci fotografije 1839–1900“. Arhiv, Časopis Arhiva Srbije i Crne Gore 1–2: 54–61.
Nikolić, Katarina S. 2020. „Vizuelno kodiranje muzike u fotografijama na omotima gramofonskih ploča u produkciji iz ’70-ih i ’80-ih godina u SAD i Velikoj Britaniji“. Doktorska disertacija, Filozofski fakultet Univerziteta u Beogradu.
Pajić, Gordana. 2012. „Nemam više vremena“. Prizor, časopis za kulturnu istoriju Jadra: 59–76.
Pavković, Nikola. 2009. Banatsko selo : društvene i kulturne promene : Gaj i Dubovac. Novi Sad: Matica srpska, Odeljenje za društvene nauke.
Pavlović, Aleksandar Saša. 1982. „Prvo snimanje Beograda dagerotipom i Dimitrije Novaković“. Zbornik Istorijskog muzeja Srbije 19: 225–234.
Porempski, Mječislav. 1978. Ikonosfera. Prev. Petar Vujičić. Beograd: Prosveta.
Prošić-Dvornić, Mirjana. 1982. „Mogućnosti korišćenja fotografije u proučavanju materijalne kulture“. Etnološke sveske 4: 94–108.
Prošić-Dvornić, Mirjana. 2006. Odevanje u Beogradu u XIX i početkom XX veka. Beograd: Stubovi kulture.
Radović, Svetlana. 2017. „Korišćenje fotografije kao tehnike istraživanja u sociologiji“. Sociološki pregled 51 (2): 211–235.
Rihtman Auguštin, Dunja. 2001. Etnologija i etnomit. Zagreb: ABS95.
Romelić, Živka. 2017. O rudarskoj kulturi u Boru. Tradicija kao podstrek. Bor: Narodna biblioteka Bor.
Scherer, Joanna C. 1992. “The Photographic Document: Photographs as Primary Data in Anthropological Enquiry”. In Anthropology and Photography, 1860-1920, ed. Elizabeth Edwards, 32–41. London: Yale University Press in association with The Royal Anthropological Institute.
Šekarić, Bogdan. 2014. Fotografije dr Radivoja Simonovića. Knjiga prva. Srem. Slavonija i zapadni Srem. Baranja. Bačka. Banat. Novi Sad: Muzej Vojvodine.
Šekarić, Bogdan. 2019. Fotografije dr Radivoja Simonovića. Knjiga druga. Velebit. Dalmacija. Novi Sad: Muzej Vojvodine.
Timotijević. Miloš. 2013. Čačak u doba socijalizma (1944–1990). Fotografija kao reprezent političke moći. Čačak: Narodni muzej Čačak.
Todić, Milanka. 1993. Istorija srpske fotografije (1839–1940). Beograd: Prosveta, Muzej primenjene umetnosti.
Todić, Milanka. 2015. Moderno dete i detinjstvo. Beograd: Službeni glasnik.
Trajkov, Jasmina. 2010. „Uloga razglednica s predstavama javnih svečanosti u dinastičkoj propagandi Petra I Karađorđevića“. Zbornik Muzeja primenjene umetnosti 6: 43–56.
Vučetić, Radina. 2012. Koka-Kola socijalizam. Beograd: Službeni glasnik.
Vučković, Borislava. 2014. „Fotografske priče svatovskih rituala“. Glasnik Etnografskog muzeja 78: 21–56.
Zvijer, Nemanja. 2012. „Sociologija vizuelnog – mogući pravci budućeg razvoja sociologije u Srbiji“. Sociološki pregled 46 (3–4): 1070–1089.
Downloads
Published
Issue
Section
License
Copyright (c) 2021 Bulletin of the Institute of Ethnography SASA
This work is licensed under a Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License.
